OITS (orttirilgan immunitet tanqisligi sindromi) bilan og‘rigan bemorlarni davolashda samarali ixtisoslashgan stomatologik yordam ko‘rsatish uchun ilmiy va amaliy mezonlar algoritmi

TO'LIQ MATN:

Annotatsiya

OITS (orttirilgan immunitet tanqisligi sindromi) bilan og‘rigan bemorlarga stomatologik yordam ko‘rsatish juda qiyin va muammoli masaladir. Klinik kechishi, o‘ziga xos xususiyatlari va yuqori uchrash darajasi tufayli infeksiya xavfi ostidagi odamlar orasida ijtimoiy dolzarb muammolar paydo bo‘lishi bu kasallikning tashxislash va davolash jarayonida jiddiy qiyinchiliklarni keltirib chiqardi. O‘zbekiston hududida so‘nggi besh yil ichida 49 ming kishiga OITS tashxisi qo‘yilgan, ularning ko‘pchiligi 29-50 yosh oralig‘ida. Ushbu toifa bemorlar bilan stomatologlar o‘zaro bevosita muloqot qilishi uchun maxsus ixtisoslashtirilgan kurslarni yaratish zarurati tug‘ildi. Zamonaviy sun’iy protezlar yordamida parodontal holatni yaxshilash va chaynash bosimiga bo‘lgan protezlarning qarshiligini oshirish uchun etiopatogenetik mexanizmlarni hisobga olgan holda terapevtik va profilaktik choralar algoritmini ishlab chiqish talab etiladi. Tadqiqotning maqsadi – OITS bilan og‘rigan bemorlarga ixtisoslashgan stomatologik yordam ko‘rsatish uchun ilmiy asoslangan mezonlar algoritmini asoslashdir.


Materiallar va usullar. Respublikada 18-56 yosh oralig‘idagi 258 nafar odam, jumladan, 384 nafar bemor (asosiy guruh – A/G) va nazorat guruhi (N/G) ustida klinik va stomatologik, laborator, funksional va gistomorfologik tadqiqotlar o‘tkazildi. Ushbu bemorlar "Orttirilgan infeksiyalar bilan kurash markazi" dispanseri nazorat bo‘limida va Buxoro viloyatidagi "Vertex Thermo Senses" bo‘limida kuzatildi.


Natijalar. OITS bilan og‘rigan bemorlarda og‘iz bo‘shlig‘i (OB) to‘qimalari va organlarida yuz beruvchi patologik o‘zgarishlarning xos xususiyatlari hamda parodontal to‘qimalarning shikastlanishiga olib keluvchi umumiy va mahalliy etiologik omillar – tish va tish tizimidagi nuqsonlar aniqlangan. Og‘iz bo‘shlig‘i to‘qimalari va organlaridagi patologiyalar algoritmi ishlab chiqilib, u OITS bemorlari uchun davolash va profilaktika choralarini ilmiy asoslangan samarali mezonlar bilan birlashtiradi. Shuningdek, protsedura uchun protokol sertifikati olingan.


Xulosa. OITS bilan og‘rigan bemorlarda parodontal to‘qimalar yallig‘lanishini va tish qatoridagi nuqsonlarni bartaraf etish davomida chaynash samaradorligini oshirishga erishildi. "Vertex Thermo Senses" tomonidan ishlab chiqilgan terapevtik va profilaktik algoritm, materiallardan (Ftorax, Gluma Comfort Bond) tayyorlangan olinadigan protezlar yordamida tish qatorini tiklash uchun samarali bo‘lib chiqdi. Ushbu yopishtiruvchi material bugungi kunga qadar eng ilg‘or vositalardan biri ekanligi tasdiqlandi.

Mualliflar haqida

Adabiyotlar ro'yxati

Alimov A.S., Gafarov S.A. Alimov A.A., Optimization of orthopedic dental therapy in HIV-infected patients, taking into account the periodontal condition. Collection of works on mater. inter-scientific- practical. the conference room. "Medical science in the era of digital transformation"/12/10/2021. DOI 10.21626.

Astanov O.M., Gafarov S.A. Tishka to riva chanov uzasi nuksonlari asoratidan shakllangan chaka Easter jacques bukhimi faoliyatidagi ogrikli sindromlarni tashis kuyishni mukammallashtirish. Method. Recom. Approved. Ministry of Health Uz. 10/23/2021 Protocol No. 968. Tashkent 2021

Belyakova S., Bazikyan E.A., Pchelin I. V. 2018. Substantiation of a study on optimizing the system of surgical dental care for patients with HIV infection. An analytical Review of the Literature’, Journal of Infectology, 10, 3(3), doi:10.22625/2072-6732-2018-10-3-45-53.

Gaffarov S.A., Pulatova R.S. 2023. Kliniko-funktionalnaya otsenka sostoyaniya tverdix tkaney Zubov I slizistoy obolochki polosti RTA vich-infisirovannix bolnix. Journal of Medicine of Uzbekistan. 2: 20-31.

Gaffarov S.A., Bulatova R.S. Comparative assessment of the condition of tissues and organs of the oral cavity of HIV-infected patients. Mathematical Statistics and Public Law Policy, Volume 2, Is 2 (4), 65-73. https://doi.org/10.57231/j.idmfs.2023.2.2.009

Dzhumaev Z.F., Kayumov G. O., Gafarov S.A., Khan D.N., Tozhiev F.I. Restoration of defects in the maxillofacial region after oncological operations. Journal of Medicine and Innovation. 2023, (12): 104-127.

Nazarov U.K., Gaffarov S.A. Biriktiruvchi tukima dysplasia cakka-pastki zhag bugimi va tish katori shakl- lanishidagi nuksonlarni bashoratlashda zamonaviy tekshirish usullarini kulashning ahamiyati. Method. Recom. Approved. Ministry of Health of Uzbekistan. 01/16/2023 Protocol No. 8h-r/88. Tashkent 2023.

Shen P.A., Helminskaya N.M., Goncharova A.V., Kravets V.I. ‘Assessment of risk factors for the spread of HIV infection at a dental appointment is the topic of a scientific article on clinical medicine. Read the text of the research paper for free in the CyberLeninka electronic library.’ Accessed: Oct. 15, 2024

Aitken-Saavedra J. P., da Silva Barboza A., Ferreira M. L., Fábio Aranha A. M., and Lund R. G. 2021. Are propolis extracts potential pharmacological agents in human oral health? - A scoping review and technology prospecting’, J. Ethnopharmacol., vol. 271, p. 113846, doi: 10.1016/j.jep.2021.113846.

Gafforov S.A., Pulatova R.S. omparative estimates of the morphological structure of the surface of removable dentures made of different materials for the replacement of dentition defects. Science and innovation international scientific journal, 2023, 2(12): 918-924| https://doi.org/10.5281/zenodo.10405778

Gafforov S.A., Pulatova R.S. Clinical and laboratory studies of basic materials «ftorax” and «vertex termosens» used in dental prosthetics of HIV-infected patients. //Practice Oriented Science: UAE – RUSSIA – INDIA Materials of International University Scientific Forum August 25, 2023. 131-140. DOI 10.34660/INF.2023.80.56.059.

Ubaydullayev K.A, Gafur-Akhunov M.A., Gafforov S.A. Metod of Rehabilitation Treatment and Ortopedic Prosthetics of Oncologial Patients with Postoperative Defects in Maxillofacial Area. American Journal of Medicine and Medical Sciences, 11(2): 95-98. DOI. 20211102.05.

Glick M. and Williams D. M. 2021. FDI Vision 2030: Delivering Optimal Oral Health for All’, Int. Dent. J., vol. 71, no. 1, pp. 3–4, doi: 10.1016/j.identj.2020.12.026

Jain P. et al. 2015. Outcomes of patients with chronic lymphocytic leukemia after discontinuing ibrutinib’, Blood, vol. 125, no. 13, pp. 2062–2067, doi: 10.1182/blood-2014-09-603670

Lomeli-Martínez S.M. ‘Oral Manifestations Associated with HIV/AIDS Patients’. Accessed: Oct. 15, 2024. [Online]. Available: https://www.mdpi.com/1648-9144/58/9/1214

Mustafaeva D.A., Pulatova R.S. 2024. Methods of Testing the Condition of the Oral Cavity in Patients with Hiv Infection // Research journal of trauma and disability studies. 3(1). 83-86

Nikou S.A. et al. 2019. Candida albicans Interactions with Mucosal Surfaces during Health and Disease’, Pathogens, 8, 2(2), doi: 10.3390/pathogens8020053

Nurmatova N.T., Pulatova R.S. Gafforov S.A. 2023. Clinical Evaluation of the Effectiveness of Thermo- plastic Materials Used in the Dental Prosthetics of HIV-Infected Patients. Journal of Chemical Health Risks, 13(4). 484-495

Pekiner F. N. Keser G., Yılmaz G. 2021. ‘Assessment of Knowledge Level and Awareness About Human Papillomavirus Among Dental Students’, J. Cancer Educ., 36(4), 664–669, doi: 10.1007/s13187-019- 01683-3.

Ko'rishlar soni: 20

Как цитировать

OITS (orttirilgan immunitet tanqisligi sindromi) bilan og‘rigan bemorlarni davolashda samarali ixtisoslashgan stomatologik yordam ko‘rsatish uchun ilmiy va amaliy mezonlar algoritmi. (2024). O’zbek Tibbiyot Ilmi Va Ta’limi Jurnali, 1(1), 16-28. https://ujmse.uz/index.php/journal/article/view/8
ISSN 0000-0000 (Print)
ISSN 0000-0000 (Online)